Gezonde Leefomgeving

De gezondheid van Nederlanders staat steeds meer onder druk. Het aantal chronische aandoeningen groeit, terwijl ook mentale problemen, stress en eenzaamheid toenemen. Al deze ontwikkelingen maken duidelijk dat gezondheid niet langer alleen benaderd kan worden als een vraagstuk van zorg en behandeling. Een fundamenteel andere benadering is nodig, waarin de leefomgeving centraal staat. Zonder zo’n koerswijziging dreigt de zorg financieel, maatschappelijk en organisatorisch onhoudbaar te worden. Het lectoraat wil actief bijdragen aan deze belangrijke maatschappelijke opdracht. Vanuit de overtuiging dat gezondheid vooral ontstaat in het dagelijks leven, onderzoeken wij hoe leefomgevingen zo kunnen worden ingericht dat zij gezondheid, welzijn en vitaliteit duurzaam versterken.

1. Gezondheid in het dagelijks leven.

Het lectoraat onderzoekt hoe fysieke en sociale leefomgevingen gezond gedrag kunnen ondersteunen en versterken. Daarbij staat centraal hoe factoren zoals bewegen, voeding, slaap, natuur en de inrichting van woon-, leer- en werkomgevingen bijdragen aan fysieke en mentale gezondheid. Vanuit een systemische benadering kijken we niet alleen naar individuele keuzes, maar vooral naar de omstandigheden die gezond gedrag mogelijk en vanzelfsprekend maken.

2. Gezondheid in verbinding

Het lectoraat onderzoekt hoe sociale leefomgevingen bijdragen aan gezondheid, welzijn en inclusie. Sociale relaties, ontmoeting en verbondenheid spelen een belangrijke rol in hoe mensen functioneren, omgaan met stress en deelnemen aan de samenleving. We onderzoeken hoe leefomgevingen ontmoeting, sociale cohesie en participatie kunnen stimuleren, met speciale aandacht voor kwetsbare groepen. Daarbij kijken we naar de invloed van gezinnen, scholen, werk, buurten en gemeenschappen op mentale gezondheid en kwaliteit van leven.   

3. Verandering door samenhang

Het lectoraat onderzoekt hoe beleid, gedrag en leefomgeving elkaar wederzijds beïnvloeden. Gezondheid wordt gezien als een systeemvraagstuk waarin fysieke, sociale en maatschappelijke factoren samenkomen. Daarom werken we transdisciplinair samen met onderwijs, gemeenten, zorg, welzijn en het ruimtelijk domein. Via praktijkgericht onderzoek, living labs en co-creatie ontwikkelen en testen we oplossingen die bijdragen aan gezonde en vitale leefomgevingen. Daarbij richten we ons op duurzame verandering in het dagelijks leven van mensen.

Doelgroepen

  • Bij kinderen en jongeren (en in het bijzonder studenten) ligt de nadruk op ontwikkeling, groei en het versterken van fysieke kracht en mentale gezondheid. Juist in deze levensfase is de invloed van de leefomgeving groot. De toenemende mentale druk onder jongeren, de prestatiedruk, stress, de vergaande digitalisering en de concentratieproblemen waar zij mee te maken hebben, laten zien hoe sterk het dagelijks functioneren samenhangt met de leefomgeving waarin zij opgroeien.
  • Bij volwassenen verschuift de focus naar balans, functioneren en het omgaan met belasting, met speciale aandacht voor de werkomgeving. De omgeving en de manier waarop werk is georganiseerd heeft directe invloed op stress, herstel en functioneren. Het lectoraat heeft bijzondere aandacht voor werkenden in het onderwijs, de zorg en het sociaal domein, waar het werkgerelateerd verzuim relatief hoog is.
  • Bij ouderen staat het behoud van functioneren, zelfstandigheid en kwaliteit van leven centraal. De toegankelijkheid van de woning, de inrichting van de buurt en de beschikbaarheid van sociale contacten bepalen in sterke mate het welzijn van ouderen, of ze zich veilig voelen en deel kunnen nemen aan het dagelijks leven.

Verbinding met het onderwijs

Master Gezond Gedrag & Leefomgeving.

De master Gezond Gedrag & Leefomgeving leidt professionals op die gezondheid benaderen vanuit de wisselwerking tussen mens en leefomgeving. Studenten leren over grenzen van sectoren heen kijken en verbinden inzichten uit gezondheid, gedrag, leefstijl, beleid en ruimtelijke inrichting. De opleiding richt zich op professionals uit onder meer zorg, onderwijs, gemeenten en het sociaal domein, die willen bijdragen aan gezonde leefomgevingen en maatschappelijke verandering.

Bachelor Biologie, Voeding en Gezondheid.

De bachelor Biologie, Voeding en Gezondheid richt zich op de relatie tussen voeding, gedrag, biologie en gezondheid. Studenten ontwikkelen kennis over hoe leefstijl en omgevingsfactoren gezondheid beïnvloeden en leren deze kennis vertalen naar praktische toepassingen in beleid en praktijk. De opleiding sluit nauw aan bij de visie van het lectoraat, waarin preventie, leefstijl en gezondheid in het dagelijks leven centraal staan.

Onderzoekers

Projecten

Binnen het lectoraat Gezonde Leefomgeving voeren we praktijkgericht onderzoek uit naar de vraag hoe leefomgevingen kunnen bijdragen aan een gezondere samenleving. Daarbij richten we ons op de wisselwerking tussen mens, gedrag en omgeving, met speciale aandacht voor mentale en fysieke gezondheid. Onze projecten gaan onder meer over gezond gedrag, vitaliteit en preventie, de invloed van groen, bewegen, voeding en sociale ontmoeting op welzijn, en de rol van beleid en inrichting van de leefomgeving. Ook onderzoeken we hoe groen ontwerp en gezonde werk- en leefomgevingen kunnen bijdragen aan welzijn, veerkracht en gezondheid.

Op het vlak van Bewegen werken we momenteel aan verschillende praktijkgerichte projecten, zoals:

  • Spelen in de Buurt 2.0,
  • Werklandschappen van de Toekomst: Onderzoek Gezondheid,
  • Bewegen en ontmoeten in Almere: wijkscan voor De Hoven en De Marken,
  • Succesvolle Speelplekken
  • Zwemwater en Gezondheid.

Deze projecten verbinden onderzoek, praktijk en maatschappelijke vraagstukken, en dragen bij aan het ontwikkelen van gezonde, uitnodigende en beweegvriendelijke leefomgevingen.