BoerenDonut

BoerenDonut zorgt voor bewustwording

Date

Een donut kent iedereen, een ronde koek met een gat erin. Econoom Kate Raworth bracht een aantal jaar geleden een boek over de donut economie op de markt (zie ook kader). Ron Methorst, lector Omgevingsinclusief Ondernemen en Dirk de Groot, docent Bedrijfskunde & Agrifoodbusiness werden onder meer door haar geïnspireerd en ontwikkelden de BoerenDonut. Na twee jaar ontwikkelen hebben ze flinke stappen gemaakt. Samen met LTO-Noord willen ze nu de laatste ontwikkelstap zetten en kijken hoe ze de BoerenDonut op de markt gaan brengen.

"Wij zijn eigenlijk twee enthousiaste collega’s die erg houden van ontdekken en ontwikkelen. Daar vinden we elkaar en nu de BoerenDonut’’, start Ron Methorst het gesprek. Samen met Dirk de Groot is hij een van de ontwikkelaars van de BoerenDonut. Het is een communicatiemiddel dat ondernemers kan helpen om op een andere manier te kijken naar strategische ontwikkelingen, waarin het boerenbedrijf centraal staat in plaats van het product.

BoerenDonut

Er zijn al veel keurmerken op de markt voor agrarische producten. Denk aan Planet Proof, Stichting Milieukeur en Beter Leven. Deze keurmerken gaan echter over het certificeren van de productiewijze of van het product zelf, maar niet over het boerenbedrijf. ,,Planet Proof bijvoorbeeld zegt een consument iets over het product, maar niet over het bedrijf zelf. Onze BoerenDonut focust zich juist wel op het bedrijf in zijn geheel. Het kan een belangrijk hulpmiddel zijn als je in gesprek gaat met je stakeholders over de waardecreatie en de duurzaamheidsprestaties van jouw bedrijf’’, vertelt De Groot.

Veel groen sectoren

De BoerenDonut die beide mannen ontwikkelden bestaat uit twee ringen; één met zes thema’s die te maken hebben met de sociaal-economische context van het bedrijf en één ring met 10 thema’s die te maken hebben met de ecologische context van het bedrijf. Binnen de ecologische context komen onderwerpen aan bod als: bodem, voedselproductie, water, biodiversiteit en streekeigenlandschap. Onderwerpen zoals arbeidsvreugd, boereninkomen en voedsel met identiteit passen binnen de sociale context.

De basis van de scores is een laddersysteem van 1-10, waarbij een hogere score de lagere scores insluit. Niet alle thema's lenen zich voor 10 afzonderlijke, te onderscheiden niveaus. In dat geval kan een 2-4-6-8-10 schaal van toepassing zijn. Een tweede optie is een stapeling van losse activiteiten, die samen bijdragen tot een bepaalde score. Een derde optie is het gebruiken van de ladderscore, inclusief het gebruik van kwantitatief meetbare KPI's voor de laatste, hoogste scores.

,,Als je het als ondernemer goed doet, scoor je veel groen, als er nog werk aan de winkel is scoor je veel rood’’

Ron Methorst, Lector Omgevingsinclusief Ondernemen

Ron Methorst

Zelfreflectie

De BoerenDonut helpt ondernemers met hun bedrijfsopzet/bedrijfsvoering het is beslist geen management tool, maar meer een instrument voor zelfreflectie op een volhoudbare strategie. Het laat zien hoe je als ondernemer bijdraagt aan een maatschappelijk gezond voedselsysteem. Aan de hand van deze donut kun je aan burgers (of gemeentes of andere instanties) uitleggen waar je bedrijf voor staat en wat jouw beweegredenen zijn.

Methorst en De Groot zitten niet stil, ze hebben ondertussen ook contact gezocht met standsorganisatie LTO om samen met hen de laatste ontwikkelstappen te zetten. Hoe kunnen we de thema’s en meetlatten nog verder doorontwikkelen en wat zijn mogelijkheden om de donut bij een aantal van hun leden te testen.

Ook voor het onderwijs ziet De Groot veel mogelijkheden. ,,Nu maken jonge ondernemers die met bedrijfsovername bezig zijn altijd een SWOT analyse voor hun bedrijf. Ze zouden hiernaast ook de BoerenDonut als hulpmiddel kunnen inzetten. Wat betekent dit vervolgens voor de strategie van het bedrijf. Maar ook voor studiegroepen zou het zeker een interessant hulpmiddel kunnen zijn.’’

Is de BoerenDonut voor iedere ondernemer, van grootschalig tot een kleine ondernemer met huisverkoop interessant? Volgens beide mannen is het hulpmiddel vooral interessant voor ondernemers die óf producten rechtstreeks aan de consument verkopen óf die veel communiceren met consumenten. De BoerenDonut maakt je als ondernemer meer bewust over je houding en gedrag richting consumenten en hoe je dit (op welke thema’s) zou kunnen verbeteren. Maar het kan volgens Methorst ook bijvoorbeeld voor grootschalige melkveehouders helpen als zij een nieuwe vergunning moeten aanvragen bij een gemeente voor staluitbreiding. ,,De BoerenDonut kan je als ondernemer helpen hoe je bij een gemeente kunt uitleggen waarom jouw bedrijf zo groot is, wat de impact van het bedrijf is in het gebied en hoe je daarmee omgaat. Daarmee ben je ze net een stapje voor en laat je zien dat je als ondernemer je bewust bent van de plek waar jij onderneemt.’’

Dit onderzoek is medegefinancierd door Regieorgaan SIA, onderdeel van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek.

Meer informatie

  • De klassieke economie, gebaseerd op vraag en aanbod past niet meer in ons huidige systeem. Grondstoffen raken steeds verder op, afval kunnen we slecht kwijt, steeds meer monden moeten gevoed worden, maar ondertussen zorgt de opwarming van de aarde ervoor dat dit steeds lastiger wordt. Kate Raworth, een Engelse econoom schreef in 2017 een boek: Donuteconomie: In zeven stappen naar een economie voor de 21e eeuw. In haar boek beschrijft ze hoe de economie af moet van het dogma van de voortdurende economische groei en meer rekening moet houden met de grenzen van planeet en maatschappij. Het gaat uit van een ecologisch plafond en een sociaal fundament. Hoe krijgen we een goede balans tussen het behalen van levensbehoeften zonder dat hierbij ecologische grenzen worden overschreden.

    Deze donut economie is mede een inspiratiebron geweest voor Ron Methorst en Dirk de Groot om te komen tot de BoerenDonut. De donuteconomie van Raworth is een economische theorie op wereldschaal. Er zijn wereldwijd activiteiten aan de gang om de donuteconomie per regio of per stad concreet te maken. De BoerenDonut is zover bekend de eerste uitwerking voor een boerenbedrijf en de impact op de leefomgeving.

  • ,,Sluit goed aan bij belevingswereld ondernemers’’

    ‘Mijn ouders hebben een melkveebedrijf met 57 melkkoeien met twee kleinschalige neventakken (vleesvee en paarden) in Bunschoten. Twee onderzoekers van Aeres Hogeschool Dronten vroegen of ik wilde meedoen aan een pilot over de BoerenDonut.

    Tijdens de gesprekken met de onderzoekers besefte ik mij dat we eigenlijk veel meer doen op het bedrijf dan we ons bewust zijn. Op ons bedrijf groeit bijvoorbeeld kruidenrijk grasland, er zijn waterpoelen en het bedrijf ligt middenin een weidevogelgebied waarvoor we diverse maatregelen treffen. Zo werken we onder meer samen met vrijwilligers voor vogels.

    Het is erg mooi om als ondernemer je verhaal in detail te mogen vertellen. Doel van de BoerenDonut is om het gesprek aan te gaan met (potentiele) afnemers over de karakteristieken van jouw bedrijf. De BoerenDonut is een hulpmiddel die ervoor zorgt dat je alle aspecten van de duurzaamheid van je bedrijf meeneemt. Naast energie bijvoorbeeld ook het effect op het landschap of je eigen inkomen als ondernemer. Dit zorgt niet alleen voor bewustwording bij de ondernemers, maar ook bij de klant.

    Voorafgaand aan de pilot had ik geen verwachtingen. Er zijn al allerlei tools op de markt om duurzaamheidscores inzichtelijk te maken. Misschien was ik vanuit dat perspectief iets afwachtend, maar ik ben positief verrast! Veel ondernemers zijn trots op hun bedrijf en zullen vol enthousiasme vertellen over wat zij doen. De kwalitatieve manier van scoren bij de BoerenDonut sluit daarom denk ik goed aan bij de belevingswereld van veel ondernemers.’