Hoe krijg je beweging in een veranderende landbouw?

VERDIEPEND ARTIKEL | PODCAST AERES HOGESCHOOL WAGENINGEN 

In gesprek met Hans Ardon, teeltadviseur bij FarmPlus in Flevoland

Begin november start het traject ‘De Veranderaar – Breng beweging in je omgeving’. Het traject is bedoeld voor agrarische adviseurs die merken dat de sector verandert en zoeken naar manieren om vanuit hun eigen rol bij te dragen aan die verandering: bij klanten, binnen de eigen organisatie en in de sector.
Hans Ardon heeft daar inmiddels ervaring mee. Hij is teeltadviseur bij FarmPlus in Flevoland en nam eerder deel aan een vergelijkbaar leertraject. In zijn dagelijkse werk merkt Ardon dat verandering vrijwel altijd weerstand oproept. “Klanten willen zekerheid en resultaat zien. Als ik een advies geef dat meer risico met zich meebrengt, vinden telers dat lastig en worden ze daar niet altijd blij van. Hierdoor kun je ontevreden klanten krijgen en dat wil je voorkomen. Daarom heb ik mijn manier van adviseren nog niet volledig aangepast. Ik kijk per ondernemer en per situatie wat mogelijk is.”

Anders kijken naar verandering

Tijdens het leertraject leerde Ardon onder meer systemisch kijken en omgaan met weerstand. In zijn dagelijkse advisering aan akkerbouwers gebruikt hij nog vaak zijn ‘reguliere toolbox’, maar waar mogelijk probeert hij nieuwe inzichten en werkwijzen toe te passen.
Een voorbeeld daarvan is het maken van een aaltjesbeheersplan. Nu chemische bestrijding steeds minder mogelijkheden biedt, wordt het belangrijker om te kijken naar andere oplossingen. Hoe kun je bijvoorbeeld biologische bestrijders inzetten om toch tot een goed resultaat te komen? Akkerbouwers werken daardoor steeds meer toe naar een geïntegreerde bedrijfsvoering, waarbij verschillende maatregelen en methoden worden gecombineerd. Kerngebieden die bij deze systeemaanpak in kaart gebracht worden zijn onder andere bodembeheer, rotatie en gewasvolgorde, bemesting, waarschuwingssystemen, mechanische inzet en tot slot ook Chemische gewasbescherming.

Ardon merkt dat de sector niet vanzelf meebeweegt. “Akkerbouwers gaan vaak pas serieus nadenken over alternatieven als gangbare methoden niet meer inzetbaar zijn. Na het afronden van het leertraject kon ik daarom ook niet alles één op één toepassen. Dat geeft niet. Het traject heeft me zeker veel waardevolle inzichten opgeleverd.”
Een belangrijk inzicht is voor hem dat verandering niet alleen draait om de adviseur die bij de boer aan tafel zit. Ook de organisatie achter die adviseur moet meebewegen. “Daar ligt eigenlijk de basis. Er moet een strategisch plan komen voor hoe je verandering inbedt in de organisatie. Als de organisatie er klaar voor is, kun je ook je klanten beter op weg helpen.” Bij FarmPlus beweegt het management team gelukkig mee in deze ontwikkelingen. Een mooi voorbeeld hiervan is SoilConnect dat door FarmPlus is ontwikkeld en waarbij de gezondheid van de bodem centraal staat om de overgang naar regeneratieve landbouw te maken.

Begin waar je impact kunt maken

Ardon realiseert zich dat je een sector niet in één keer meekrijgt in een transitie. Daarom richt hij zijn energie het liefst op het ‘laaghangende fruit’: de plekken waar je met relatief weinig inzet al impact kunt maken.
Tegelijkertijd is het volgens hem belangrijk om als organisatie vooruit te kijken. Welke veranderingen komen eraan? Wat betekenen die voor de organisatie, de adviseurs en hun klanten? En wat is er nodig om daarop voorbereid te zijn?
Juist door daar nu al over na te denken, ontstaat een basis om op het moment dat verandering noodzakelijk wordt niet alleen te reageren, maar daadwerkelijk richting te kunnen geven aan de transitie.