Het platteland is in transitie om de balans tussen economie, ecologie en de sociale omgeving opnieuw vorm te geven. De boerderij heeft hier een sleutelpositie in. In de afgelopen jaren is het boerenbedrijf een agrarische onderneming geworden. Zij heeft echter perspectief nodig voor een bedrijfsstrategie die economisch verantwoord en van waarde is voor de sociale en ecologische omgeving.
‘Wat is de waarde van het boerenbedrijf voor de omgeving? Door alle discussies en ‘gedoe’ rondom de Nederlandse voedselproductie is deze vraag op de achtergrond geraakt. Er zijn veel meer manieren om als boerenbedrijf van waarde te zijn voor de omgeving. Daar werken we aan in het onderzoeksproject Diamant van ons Platteland,’ vertelt lector Ron Methorst. Ondernemers, adviseurs en ook overheden hebben allemaal belang bij boerenbedrijven die de kansen in de omgeving kunnen benutten.
Beroepsidentiteit boeren
Daarvoor verdiepen de onderzoekers hun kennis over het boerenbedrijf door te kijken naar de beroepsidentiteit van boeren, de band met de regio en hoe er over het boerenbedrijf wordt gecommuniceerd. Met behulp van de tool ‘BoerenBoom’ (een meetinstrument voor boerenbedrijven dat bij het lectoraat Omgevingsinclusief Ondernemen is ontwikkeld) wordt het complete verhaal van het boerenbedrijf in beeld gebracht. ‘De BoerenBoom is als een spiegel voor het boerenbedrijf waarin de sociale, economische en ecologisch waarde is van het bedrijf voor de omgeving.
‘Het is ons doel dat boeren en andere belanghebbenden zo beter in beeld hebben welke bijdrage een boerenbedrijf levert/meer zou kunnen leveren. Dit is ook belangrijk voor een boer zelf om zo het verhaal van je eigen bedrijf beter in beeld te hebben. Je kunt je waarde voor de omgeving concreet gaan versterken als je die waarde ook zelf kunt herkennen’, vertelt Methorst.
Locatie-focus
De BoerenBoom is onderscheidend doordat het vanuit locatie-focus kijkt naar het boerenbedrijf. De locatie van het boerenbedrijf is de plek waar alles wat op het erf, in de stal en op het land gebeurt samenkomt. Belangrijk is dat ook de boer zelf een plek heeft met de thema’s Boereninkomen en Arbeidsvreugde. Een BoerenBoom van een specifiek boerenbedrijf geef een objectief overzicht en inzicht van de relatie met de buren. Daarmee is het een belangrijke basis voor allerlei gesprekken over de ontwikkelingsmogelijkheden van het bedrijf. De praktijk laat zien dat dit goed werkt in diverse contexten zoals tussen pachter en verpachter of binnen een overnameproces en in regionale samenwerkingsprojecten.
Kader 1
In dit project werken Aeres Hogeschool, Van Hall Larenstein, HAS Green Academy en Christelijke Hogeschool Ede samen met een aanvulling vanuit Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten voor het perspectief van cultuurhistorie en levend erfgoed. Samen met een groep praktijkpartners ontwikkelen ze kennis die vertaald wordt naar relevante doelgroepen en het onderwijs.
Het onderzoek is medegefinancierd door Regieorgaan SIA, onderdeel van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO).