“Voedsel raakt aan vrijwel alle grote maatschappelijke vraagstukken van deze tijd: van klimaatverandering en verlies van biodiversiteit tot gezondheid en sociale en economische ongelijkheid. Daarom moeten we voedselsystemen begrijpen als complexe systemen waarin ecologische, sociale, economische en politieke processen met elkaar samenhangen,” aldus Schouten.
Het huidige mondiale voedselsysteem staat onder druk. Hoewel wereldwijd voldoende voedsel wordt geproduceerd, hebben grote groepen mensen nog altijd onvoldoende toegang tot gezond en betaalbaar voedsel. Tegelijkertijd dragen voedselsystemen bij aan problemen zoals biodiversiteitsverlies, uitputting van natuurlijke hulpbronnen, klimaatverandering en sociale ongelijkheid. Oplossingen voor één probleem kunnen bovendien nieuwe spanningen veroorzaken op andere terreinen. Dat maakt transities binnen voedselsystemen complex en contextafhankelijk.
Lokaal, regionaal en mondiaal
Het lectoraat richt zich op toekomstbestendige voedselsystemen op verschillende schaalniveaus: zoals lokale en regionale voedselsystemen en mondiale waardeketens. Daarbij staat praktijkgericht en interdisciplinair onderzoek centraal, in nauwe samenwerking met studenten, bedrijven, overheden en maatschappelijke organisaties.
Schouten brengt ruime internationale ervaring mee op het gebied van duurzame voedselsystemen, mondiale waardeketens en systeemtransities. De afgelopen jaren werkte zij intensief aan vraagstukken rondom onder meer palmolie, soja, koffie en cacao, met specifieke aandacht voor samenwerking tussen bedrijven, overheden en maatschappelijke organisaties. Ook deed zij onderzoek naar voedselsystemen en transities in verschillende internationale contexten, waaronder Afrika.
Systeembenadering
“Toekomstbestendige voedselsystemen vragen niet om één uniforme oplossing, maar om leren, experimenteren en samenwerken in verschillende contexten. Juist een hogeschoolomgeving biedt veel mogelijkheden om die verbinding tussen kennisontwikkeling en praktijk te maken,” zegt Schouten.
Het lectoraat werkt vanuit een systeembenadering waarin aandacht is voor de relaties tussen productie, consumptie, handel, beleid, technologie en natuurlijke hulpbronnen. Onderzoek binnen het lectoraat richt zich onder meer op systeemanalyses, actieonderzoek met praktijkpartners, reflexieve evaluaties van transitieprocessen en inspiratieprojecten rondom vernieuwende vormen van samenwerking en voedselproductie.
Volgens Schouten vraagt systeemverandering om ruimte voor onderzoek, reflectie en adaptatie. “We moeten blijven onderzoeken wat in de huidige systemen goed werkt, waar systemen vastlopen en hoe we met behulp van nieuwe kennis kunnen bijdragen aan het versnellen en verdiepen van transities.”
Het lectoraat Toekomstbestendige Voedselsystemen is verbonden met de bacheloropleiding Biologie, Voeding & Gezondheid en de masteropleiding Food Systems Innovation van de Almeerse hogeschoolvestiging. Studenten worden actief betrokken bij praktijkgericht onderzoek naar actuele voedselvraagstukken.
Schouten benadrukt dat het lectoraat in nauwe samenwerking met onderzoekers en docenten binnen Aeres Hogeschool verder wordt ontwikkeld. “Binnen de hogeschool is veel expertise aanwezig op het gebied van voedsel, duurzaamheid, landbouw en gezondheid. Ik kijk ernaar uit om samen te bouwen aan een sterke en praktijkgerichte onderzoeksagenda rondom toekomstbestendige voedselsystemen.”
