leren en innoveren

Suzanne Verdonschot

"Ik geloof dat daar waar mensen uit de praktijk en onderzoekers samenkomen, de vernieuwing tot stand komt."

7 april 2021

Hoe kun je vernieuwing zien als een beweging? Hoe kun je al onderzoekend een beweging tot stand brengen? Voor Suzanne Verdonschot, gastdocent van de master Leren en Innoveren van Aeres Hogeschool Wageningen, is dit al een aantal jaren thema van onderzoek. Caroline Ermers studeerde in 2017 af aan de masteropleiding en werkte mee aan Suzannes zogenaamde ‘open-keukenonderzoek’.
Caroline: “Ik was net mijn eigen bedrijf gestart waarin ik ontwikkeltrajecten uitzet en onderzoek doe binnen organisaties. Suzanne leerde ik kennen als gastdocent en beoordelaar van mijn voorstel voor mijn masteronderzoek. Met (oud-)studenten van de master is er een levendig netwerk. Ik werd getipt voor Suzannes uitnodiging op LinkedIn om deel te nemen aan het open-keukenonderzoek. Het sloot mooi aan op mijn eigen activiteiten en op de kennis die ik heb opgedaan in de master.”

Beweging op gang brengen

Suzanne: “Ik promoveerde op het thema leren gericht op innoveren in arbeidsorganisaties. Hierna besloot ik het onderzoek voort te zetten. Mijn focus: Hoe kun je innoveren zien als een proces van vallen en opstaan en daarin kleine leerlusjes maken? En hoe kun je al onderzoekend een beweging op gang brengen? Het centrale thema van het open-keukenonderzoek: van kleine doorbraak naar grootschalige innovatie. Twee oud-studenten van de master Leren en Innoveren namen deel als onderzoekers, Emily Meijerink en Caroline. Juist omdat de visie van de master aansluit op de mijne, was hun inbreng heel waardevol.”

Gezamenlijke zoektocht

Caroline: “Voor mij is een belangrijke vraag: hoe breng je mensen in de ontwikkelstand? Ik heb 18 jaar in het basisonderwijs gewerkt, als leerkracht, intern begeleider en schoolleider. In de laatste rol was ik in mijn beleving te veel bezig met de praktische zaken en niet met het leren van de leerlingen en het ontwikkelen van docenten. Terwijl ik juist dat interessant vind. Daarom koos ik destijds bewust voor deze master en vervolgens voor de combinatie van ontwikkelen en onderzoeken. Ik wist natuurlijk al vanuit de opleiding dat deze vorm van onderzoek werkt, maar het open-keukenonderzoek gaf daar een extra dimensie aan. De gezamenlijke zoektocht en het spelen daarin, vond ik prettig en leerzaam.”

Suzanne Verdonschot

"Hoe kun je innoveren zien als een proces van vallen en opstaan en daarin kleine leerlusjes maken?"

Onderzoek innoveren

Suzanne: “Ik ben niet meer verbonden aan een universiteit, maar ik wil wel gedegen en navolgbaar onderzoek doen. Dat geef ik nu vorm in het open-keukenonderzoek vanuit de Stichting FCe. Omdat ik geloof dat daar waar mensen uit de praktijk en onderzoekers samenkomen, de vernieuwing tot stand komt. Het lineaire idee van kennisvalorisatie, dat kennis ontwikkeld wordt op kennisinstellingen en daarna doorstroomt naar organisaties en gebruikers, wil ik graag vernieuwen.”

Beweging op gang brengen

Suzanne: “De master kijkt naar innoveren als iets wat in de dagelijkse praktijk tussen mensen gebeurt. En de master ziet onderzoek als een manier om vernieuwing en beweging op gang te brengen. Dit zijn twee rode draden die verweven zijn in het curriculum. Dit sluit aan bij mijn manier van kijken. Ik geloof dat vraagstukken waar we nog geen antwoord op hebben, het best op een onderzoekende manier opgepakt kunnen worden. Vragen zorgen ervoor dat kennis gaat stromen en dat er beweging ontstaat.”

Gastcollege

Suzanne: “Bij het gastcollege dat ik geef beginnen studenten net aan de opleiding. Ik geef dan voorbeelden over onderzoek als manier om beweging op gang te brengen. Na afloop vertellen studenten vaak dat die voorbeelden enorm helpen. Vaak zien ze onderzoek als iets groots en abstracts. Het helpt om het te zien als 'kleine', bijna dagelijkse activiteiten. Zoals een vraag die je stelt aan een team, of een leeg kwadrant op een poster boven het koffieapparaat met een pen erbij. Ik kom na zo'n college geregeld studenten opnieuw tegen. Omdat ik hen wil interviewen, omdat ze mij vragen om mee te werken aan iets in hun organisatie, of omdat ze als onderzoeker meedoen met mijn onderzoek. We delen een bepaalde blik op organisaties en het bouwen aan vernieuwing.”

Open-keukenonderzoek

Suzanne: “We interviewden mensen die een vernieuwend initiatief hebben en dat groter willen maken, in allerlei contexten. Van preventie in de jeugdzorg tot een nieuwe politieke partij en vernieuwingen in de ouderenzorg. Met een groep van twintig onderzoekers hebben we de interviews gedaan. Caroline: “De interviews zelf waren vaak al een reflectieve interventie. Na het afnemen van de interviews kregen we de feedback dat het de geïnterviewde veel inzichten gaf. Het vlammetje werd weer aangewakkerd om er mee verder te gaan. We begonnen elk interview met de vraag: waar gaat jouw beweging over? We vroegen ook: wat was de oerknal? Iedereen weet meteen het moment.”

Publicatie

Suzanne: “In juni 2020 verschenen de resultaten in de publicatie Van kleine doorbraak naar grootschalige vernieuwing. We hebben allerlei strategieën om te verbreden en te verdiepen gevonden. Er is ook een mini-toolbox met materialen. Het inzicht is steeds meer doorgedrongen dat je klein moet beginnen met onderzoek. Maar als je dan klein begint, hoe kan je een vernieuwing opschalen en verankeren? En vooral, hoe kun je regie nemen op die grootschalige vernieuwing? Mijn vervolgonderzoek gaat over die laatste vraag.”

Lerend netwerk

Suzanne: “Ook het onderzoek zelf kun je zien als een beweging die zich gaandeweg verbreedt en verdiept, stap-voor-stap loopt het een beetje uit de hand, op een goede manier.” Caroline: “We merkten dat allerlei mensen behoefte hadden om verder te praten over hun initiatieven. Zo ontstond het idee van een lerend netwerk, waarin gelijkgestemden die net weer anders kijken en andere ervaringen hebben, elkaar ontmoeten. Op die manier kunnen ze ook hun eigen vernieuwing een stap verder brengen. Het lerend netwerk is gestart in maart van dit jaar.”

Onderzoekend de wereld verbeteren

Suzanne: “Volgens mij zijn er veel studenten die de smaak te pakken krijgen, die hebben zelf een soort oerknal meegemaakt. Zij weten: ik kan al onderzoekend invloed uitoefenen op mijn dagelijkse praktijk. Ik hoef niet door een megafoon te roepen dat het anders moet, ik kan: zeggen ik heb een onderzoeksvraag, wie heeft zin om daarover mee te denken? De mensen die die klik voelen, bewandelen na de master die weg. Zo zijn we met elkaar op een mooie manier de wereld aan het verbeteren, al onderzoekend een pad aan het maken.”

Caroline Ermers

"De gezamenlijke zoektocht en het spelen daarin vond ik prettig"

Over Suzanne Verdonschot en Caroline Ermers

Suzanne Verdonschot is onderwijskundige. Zij promoveerde op een onderzoek naar leren en innoveren in het dagelijkse werk. Sinds 11 jaar is zij gastdocent bij de Master Leren en Innoveren. Als wetenschapper neemt zij deel aan ontwerpgesprekken met studenten van de master voor het vormgeven van hun onderzoek. Zij is regelmatig betrokken bij de examens van de masterstudenten. Zij is onderzoeker en consultant bij Kessels-Smit. Verdonschot heeft tientallen publicaties over innovatie, nieuwsgierigheid en praktijkonderzoek op haar naam staan.

Caroline Ermers startte haar carrière in het basisonderwijs, ontwikkelde zich tot intern begeleider en schoolleider en volgde de Master Leren en Innoveren. Naast het docentschap in de groene sector, werkt zij op dit moment als leraar-onderzoeker bij het LerarenOntwikkelFonds (LOF) en heeft zij een eigen bedrijf, COLlabb, in leren en ontwikkelen.